Dlaczego ptaki śpiewają i czy… komponują muzykę?
Ptasie trele są wyjątkowo miłe dla naszych uszu. Ale właściwie dlaczego ptaki śpiewają i czy świadomie komponują piękne melodie? Naukowcy postanowili to sprawdzić.
2017-02-22, 10:25

Tak jak ludzie, zwierzęta porozumiewają się między sobą. Odgłosy wydają dziobem, łapami, paszczą, nosem, trąbą, krtanią czy workiem rezonacyjnym – każdy na swój sposób.

Jak śpiewają ptaki?

Ptaki nie mają krtani ani strun głosowych – dźwięki wydają poprzez syrinx, czyli krtań dolną, znajdującą się w dolnej części tchawicy. Ich narząd głosu składa się z bębna i elastycznych błon wibracyjnych, których napięcie i położenie regulują specjalne mięśnie. Złożone umięśnienie, w tym większa liczba par mięśni, wpływają na zdolność śpiewu i charakter dźwięków emitowanych przez ptaki.  

Czy wiesz, że…

Pomiary głośności dźwięków wydawanych przez ptaki wykazały, że zwierzęta te są w stanie wytworzyć imponującą liczbę nawet 110 decybeli, czyli tyle, co klakson samochodowy albo piła mechaniczna!

Dlaczego ptaki śpiewają?

Komunikując się za pomocą dźwięków, zwierzęta przekazują trzy kluczowe informacje. Jedna z nich brzmi: posłuchaj, jaki mam wspaniały głos, jestem silny i zdrowy, będę idealnym mężem i ojcem – jest zatem, jak nietrudno odgadnąć, skierowana do samic, by oczarować i zwabić je w okresie godów. Druga jest przeznaczona dla samców i stanowi ostrzeżenie: to moje terytorium, jestem silniejszy, nie masz czego tu szukać, lepiej stąd znikaj! Trzecia natomiast obejmuje układ dźwięków wydawanych w celu utrzymania kontaktu ze stadem bądź też ostrzeżenia pobratymców przed niebezpieczeństwem, np. krążącym w okolicy drapieżnikiem.

Czy ptaki są muzykalne?

Zwierzęta potrafią świetnie rozpoznawać poszczególne sygnały dźwiękowe – dla ludzi ich odgłosy to jednak zazwyczaj niewiele znaczące ryczenie, chrumkanie, piszczenie, skrzeczenie, gwizdy, gęganie, stukanie czy szczekanie.

Z odgłosów wydawanych przez różnych przedstawicieli fauny najbardziej lubimy śpiew ptaków. Bez względu na to, czy jest on skierowany do samiczki, czy do rywala i czy służy imponowaniu płci przeciwnej, czy też sygnalizowaniu swojego terytorium, dla naszych uszu brzmi jak najpiękniejszy koncert (choć z drobnymi wyjątkami, bo przykładowo śpiew samca cudowronki, rajskiego ptaka z Nowej Gwinei, przypomina skrzeczenie, klikanie lub… karabin maszynowy albo zepsute radio – można posłuchać go w filmie: https://www.youtube.com/watch?v=P1L0fAArQkg, a przy okazji zobaczyć niezwykły, odrobinę komiczny taniec godowy).

Czy wiesz, że…

U ptaków śpiewaniem zajmują się samce. Nie oznacza to, że samice nie potrafią wydawać dźwięków – również to robią, jednak ich ćwierkanie jest znacznie skromniejsze niż popisy samców.

Jak się jednak okazuje, nie tylko ludzie są w stanie docenić urok skomplikowanych układów melodycznych ptasich treli. Nie od dziś wiadomo, że samice ptaków porównują zalotników i spośród wielu adoratorów wybierają najlepszego śpiewaka (a często również najlepszego tancerza, strojnego w kolorowe, ładne piórka). Na jakiej podstawie oceniają jakość jego talentu wokalnego? Postanowił to sprawdzić neurolog Mark Tramo z Uniwersytetu Harvarda[1]. Odkrył on, że szpaki potrafią wykrywać fałszywe nuty w muzyce skomponowanej przez ludzi. Oznacza to, że mają umiejętność rozróżniania czystych i fałszywych tonów! Zdaniem badacza to silny argument przemawiający za tym, że nie tylko ludzie odbierają ptasi śpiew jako muzykę – tę zdolność mają również zwierzęta. Można więc przypuszczać, że tworząc melodie, ptaki świadomie dobierają rodzaj, natężenie, rytm i czas trwania dźwięków, bo wiedzą, jak będą one słyszalne.

Zobacz i poznaj

Chcesz zaciekawić Twoje dziecko światem ptaków i pokazać mu, jak połączyć wspaniałą zabawę z nauką? Pomogą w tym zabawki edukacyjne „Audubon Birds” z firmy Wild Republic. Każdy z niemal 30 ptaszków ma nagrany oryginalny głos, potwierdzony certyfikatem Cornell Lab of Ornithology i CEntre Bioacoustique, Alpin oraz RSPB.

Jak to możliwe, że ptaki mają aż tak dobry słuch?

Jednym z powodów takiego stanu rzeczy może być budowa ptasich uszu. Ptaki nie mają małżowiny usznej, mają natomiast dobrze rozwinięte komórki rzęsate – delikatne struktury w uchu wewnętrznym, odpowiedzialne za wykrywanie dźwięku. U ptaków komórki te są bardziej odporne na głośne dźwięki, a co ważniejsze – uszkodzone regenerują się i odrastają. Być może właśnie dzięki tej zdolności zmysł słuchu u ptaków rozwinął się tak doskonale.

Ciekawostką jest przy tym fakt, że ptasi słuch u samic wyostrza się szczególnie w okresie godowym, zaś w ciągu pozostałych miesięcy w roku odpoczywa. Analogicznie ośrodki odpowiedzialne za śpiew u samców kurczą się pod koniec sezonu rozrodczego (obkurczanie niepotrzebnych narządów pozwala ptakom łatwiej przetrwać jesień i zimę oraz, dzięki zmniejszonej w ten sposób wadze ciała i zredukowanemu zapotrzebowaniu na energię, odbywać długie loty migracyjne), by ponownie rozrosnąć się na wiosnę. To właśnie dlatego od wiosny, gdy przyroda budzi się do życia, a ptaki szykują się do założenia rodzinnego gniazda, możemy usłyszeć najpiękniejsze w roku koncerty natury.

Czy wiesz, że…

Kowalik zwyczajny (Sitta europaea) choć jest malutki, bo mierzy zaledwie 14 cm, to jest wielki głosem. Śpiewa głośno, a jego repertuar jest bardzo bogaty, złożony z wielu rytmów o zróżnicowanej wysokości.

[1] Świat Wiedzy Extra, 3/2012.

KONTAKT / AUTOR
Katarzyna Roth-Kłudka
723 143 153
POBIERZ JAKO WORD
Pobierz .docx
Biuro prasowe dostarcza WhitePress
Copyright © 2015-2022.  Dla dziennikarzy
Strona, którą przeglądasz jest dedykowaną podstroną serwisu biuroprasowe.pl, administrowaną w zakresie umieszczanych na niej treści przez danego użytkownika usługi Wirtualnego biura prasowego, oferowanej przez WhitePress sp. z o.o. z siedzibą w Bielsku–Białej.

WhitePress sp. z o.o. nie ponosi odpowiedzialności za treści oraz odesłania do innych stron internetowych zamieszczone na podstronach serwisu przez użytkowników Wirtualnego biura prasowego lub zaciągane bezpośrednio z innych serwisów, zgodnie z wybranymi przez tych użytkowników ustawieniami.

W przypadku naruszenia przez takie treści przepisów prawa, dóbr osobistych osób trzecich lub innych powszechnie uznanych norm, podmiotem wyłącznie odpowiedzialnym za naruszenie jest dany użytkownik usługi, który zamieścił przedmiotową treść na dedykowanej podstronie serwisu.